به بهانه انتشار کتاب فرقه آمیش در شهر تبریز

آمیش های مسیحی و مسلمان در آمریکا و ایران

در جست و جوهای معمول ماهیانه ام در «وب سایت خانه کتاب ایران»، به کتاب ۶۴ صفحه ای درباره آمیش (مذهب تجددگریزان مسیحی) برخوردم که به قلم نویسنده ۲۸ ساله تبریزی در سال ۱۴۰۲ خورشیدی نوشته شده است. ناشرش هم تبریزی است. از آنجایی که شهر تبریز خاستگاه اهل توقف طالقان یا به قول برخی رسانه ها، «آمیش های مسلمان»؟! است؛ گمان می کردم نویسنده جوان این کتاب یعنی «مرتضی فاطمی» در پیوند با سبک زندگی تبریزی های تجددگریز، کتابی درباره تجددگریزان مسیحی نوشته است.

به لطف دوست اهل کتاب در شهر تبریز - جلال الدین قطبی - نسخه‌ای ای از این کتاب را تهیه کردم. بلافاصله آن را خواندم. هیچ سخنی ولو به کنایه یا در پانوشت، درباره مقلدان امروزین آیت الله میرزا صادق مجتهد تبریزی (مرجع اهل توقف طالقان) در آن نیامده است. نویسنده شاید از وجود همشهریان متفاوت خود بی اطلاع بوده است. شاید هم «تغافل» کرده که متهم نشود! صرف نظر از این نقص، چاپ چنین کتابی در تبریز، قابل تأمل است. علاقه مندان به شناخت سبک زندگی آمیش ها در مواجهه با دنياي جدید، با یک جست و جوی ساده در گوگل، به منابع و اطلاعات گسترده فارسی و لاتین دست خواهند یافت.

شاید خوانندگان این یادداشت بپرسند آیا تجددگریزان مسلمان و مسیحی از وجود یکدیگر آگاهی دارند؟ پاسخ مثبت است. چند سال پیش در یکی از دیدارهایم از روستای ایستای طالقان، از زبان «حسین قلی ضیایی» بزرگ ایستاییان، اطلاعات تفصیلی و تازه ای درباره سبک زندگی آمیش ها شنیدم. از آن سو هم، «آرش دلجوان» در سال ۱۳۹۹ خورشیدی سری به دهکده های آمیش در ایالت اوهایو آمریکا زده و در گفت و گو با آنان دریافته که آمیش ها هم از وجود اهل توقف طالقان در ایران اطلاع دارند. جهانگرد جوان ایرانی در شماره دوم مجلهٔ الکترونیکی سفرنویسان (اسفند ۱۳۹۹) نوشته است: «در ایالت اوهایو، بزرگ ترین دهکده های گروه آمیش قرار دارد. آمیش ها، شاخه ای از مذهب مسیحی هستند که در قرن ۱۷ [میلادی] بنیان گذاری شد و امروز بیشتر در آمریکای شمالی زندگی می کنند؛ هر چند جمعیت شان از ۲۰۰ - ۳۰۰ هزار نفر تجاوز نمی کند. مهم ترین ویژگی آمیش ها، عدم برخورداری از دستاوردهای نوین مانند برق، بیمه، خودرو و... است. آمیش ها به مدارس دولتی نمی روند و مدارس و سیستم های اجتماعی خود را دارند. زیبایی گردش در این دهکده، دیدن رفت و آمد مردم با اسب و گاری با لباس های محلی و کار کردن آنان در مزرعه و مغازه های خودشان به روش کاملا سنتی است. نکته خیلی جالب برای من هنگام صحبت با یکی از این افراد، آشنایی وی با روستای خاموشان طالقان بود که گروهی از مردم در آنجا هم بدون بهره برداری از تکنولوژی زندگی می کنند. پس از بازدید از دهکده آمیش ها و شهر کولومبوس، مسیرم به سمت غرب را ادامه دادم...»

این آگاهی های مشترک نشان‌ می‌دهد، «دهکده جهانی (Global Village) مک لوهان» تحقق پیدا کرده و همگی با حفظ تکثرهای فرهنگی و اجتماعی، ساکن روستایی به وسعت «زمین» هستیم.

حسبن عسکری

۱۵ امرداد ۱۴۰۴

ذخیره هیزم در روستای ایستای طالقان

نمایی از دهکده آمیش ها در آمریکا

سفرنامه آرش دلجوان به دهکده های آمبش در ایالت اوهایو آمریکا، 1399 خورشیدی